Wbrew pozorom sen nie jest stanem biernym, kiedy mózg całkowicie wyłącza się i odpoczywa. Podczas snu tracimy świadomy kontakt z otoczeniem, nasze reakcje na bodźce zewnętrzne zmniejszają się, natomiast układ nerwowy pozostaje aktywny i podlega cyklicznym zmianom. Istotną cechą snu jest jego odwracalność, oznacza to że wracamy do stanu czuwania pod wpływem adekwatnych bodźców zewnętrznych, czyli np. kiedy rano dzwoni nasz budzik.
Zapominamy o tym, że sen odgrywa kluczową rolę w naszym życiu i jego funkcjonowaniu. Nie skupiamy się na wyborze wygodnego materaca dostosowanego do potrzeb, śpimy zdecydowanie za krótko i ignorujemy nieprawidłowości, które się pojawiają. Przecież każdy z nas potrzebuje odpowiedniej dawki snu. Kiedy śpimy, w organizmie zachodzi wiele fizjologicznych procesów, serce bije wolniej i wyrównuje się tętno, mięśnie się rozluźniają, reguluje się wydzielanie hormonów, między innymi hormonu stresu - kortyzolu.
Czym w ogóle są cykle snu?
Sen nie jest jednorodnym procesem i składa się z kilku cykli. Każdy z cykli trwa od 90 do 120 minut. Kiedy śpimy kilkukrotnie przeżywamy cykle, zwykle od czterech do sześciu razy. W każdym cyklu przechodzimy przez różne fazy snu, które pełnią odmienne funkcje.
Z jakich faz skład się nasz sen?
Wyróżniamy dwie główne fazy snu, łączny cykl obu faz trwa około 90 minut:
- NREM (non rapid eye movement) faza wolnych ruchów gałek ocznych
- REM (rapid eye movement) szybkie ruchy gałek ocznych
Faza NREM składa się z trzech cykli, oznaczonych symbolami ‚N’:
1. N1 (zasypianie): występuje na początku fazy NREM. Przejście w stan uśpienia nie powinno trwać dłużej niż 15 - 20 minut. Obniża się temperatura ciała, tętno zwalnia, mięśnie rozluźniają się. Może pojawić się specyficzne uczucie spadania, odpływania.
2. N2 (sen płytki): wyłączamy się na bodźce zewnętrzne, wtedy też następuje stopniowy zanik ruchów gałek ocznych. W tym cyklu napięcie mięśni jest najniższe.
3. N3 (sen głęboki): w cyklu głębokiego snu pojawiają się marzenia senne. Jest to ostatni etap fazy NREM. Ruch gałek ocznych zanika całkowicie, mogą wystąpić mimowolne ruchy ciała. W tej fazie grono osób lunatykuje. Ze snu głębokiego najtrudniej jest się wybudzić. Nasze ciało właśnie w tym cyklu regeneruje się, uwalnia hormon odpowiadający za wzrost - somatotropinę. Właśnie w cyklu N3 ciało pozyskuje energię, mięśnie pozostają w rozluźnieniu i na nie skierowany jest dopływ krwi.
Faza REM, czyli faza w której doświadczamy szybkich ruchów gałek ocznych. Jest to ostatni etap cyklu snu. Charakteryzuje się wysoką aktywnością mózgu, dzięki czemu tutaj najczęściej śnimy. Nasze ciało pozostaje nieruchome. Faza REM jest krótsza niż NREM i trwa około 15 minut.
W tej fazie nasz mózg oczyszcza się z emocji, a także pomaga zachować spójność reakcji fizjologicznych i psychicznych.
Przyjmuje się, że kolejność występowania stadiów snu jest następująca: N1>N2>N3>N2>REM.
Dlaczego cykl snu jest tak ważny?
Każda z faz snu pełni unikalną rolę w regeneracji i funkcjonowaniu naszego ciała i umysłu. Sen głęboki odpowiada za regenerację fizyczną, podczas gdy faza REM jest kluczowa dla zdrowia psychicznego, przetwarzania emocji i koncentracji pamięci.
Zaburzenia faz snu.
Nieodpowiednia higiena snu ma ogromy wpływ na nieprawidłowy przebiegu cykli snu. Wpływ na to mogą mieć także niektóre choroby. Pojedynczo występujące kłopoty ze snem mogą skutkować jedynie zmęczeniem w ciągu dnia, natomiast przewlekłe zaburzenia są groźne dla naszego zdrowia, a nawet życia. Konsekwencjami zaburzeń może być także spadek koncentracji, co wiąże się z jakością pracy, efektywnością uczenia się czy regulacją emocji.
Jak zoptymalizować swój cykl snu?
Zadbaj o higienę snu, to ona odgrywa kluczową rolę w prawidłowym działaniu cykli. Po więcej informacji na ten temat sięgnij do naszego ostatniego Newslettera lub bloga.
Podsumowując, cykle snu są fundamentem do utrzymania dobrego zdrowia. Dotyczy to zdrowia fizycznego jak i psychicznego. Brak wystarczającej ilości snu głębokiego i fazy REM zdecydowanie pogorszy jakość naszego życia.
Mamy nadzieję, że nasz krótki poradnik pomoże Ci lepiej zrozumieć znaczenie cyklów snu i dostarczy informacji jak możesz je zoptymalizować dla lepszego zdrowia i samopoczucia.